Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΗ

ΜΗΠΩΣ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΗ ΟΠΩΣ Η ΤΕΜΠΕΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΜΠΟΔΙΟ ΣΤΟΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ;
Αρχικά χρειάζεται να αποφασίσουμε αν η ανθρώπινη φύση επηρεάζει τι είδος κοινωνίας ζούμε ή αν η κοινωνικές δομές επηρεάζουν και σχηματίζουν την ανθρώπινη φύση. Ας έχουμε υπόψη πως η ανθρώπινη προσέγγιση σε βασικά θέματα όπως ‘σκλαβιά/δουλεία’ άλλαξε ανάλογα με την κοινωνία που υπήρχε. Στην αρχαία κλασική Ελλάδα και Ρώμη οι σκλάβοι έκαναν την τεράστια πλειοψηφία των δουλειών που υπήρχαν τότε (κυρίως αγροτική παραγωγή) και η ύπαρξη τους θεωρείτο κάτι το φυσικό.
Σε αυτό το κείμενο λοιπόν το παίρνω σαν δεδομένο πως η ανθρώπινη φύση προέρχεται από τον τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας και όχι το αντίθετο.
Υπάρχει τεμπελιά στην σημερινή καπιταλιστική κοινωνία, το θέμα όμως είναι, τι την προκαλεί. Πρώτα απ’ όλα υπάρχουν οι απέσειες συνθήκες εργασίας. Γνωρίζω εργατικούς χώρους που οι υπάλληλοι πρέπει να σηκώσουν χέρι και να πάρουν άδεια για να πάνε στην τουαλέτα. Οι ώρες δουλειάς είναι ανεξέλεγκτες και ο κάθε εργοδότης κάνει ότι θέλει, παράλογες βάρδιες, μια μέρα κάποιος να δουλεύει από τις 6πμ – 2μμ και την επόμενη από τις 2μμ – 10μμ. Όσο για Κυριακές και Σαββατοκύριακα, αυτά έχουν εξαφανιστεί για πάρα πολλούς εργάτες, κάτι που επηρεάζει τρομερά την οικογενειακή ζωή. Κεκτημένα όπως το οκτάωρο, το ΑΤΑ, 13ος και 14ος μισθός για τα οποία παλαιότερες γενιές έδωσαν τεράστιες μάχες, έχουν και αυτά εξαφανιστεί για πάρα πολλούς. Ενώ υπάρχουν πολλοί άνεργοι σε αρκετά μέρη εργασίας υπάρχει έλλειψη δυναμικού. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας για παράδειγμα όποιους ρωτήσω που δουλεύουν εκεί, μου δίνουν την ίδια απάντηση, πως δεν υπάρχει αρκετό προσωπικό, γεγονός που κάνει την δουλεία τους τρομερά κουραστική και αγχώδης.
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα για το πόσο άθλιες έχουν γίνει οι συνθήκες δουλείας. Αυτό δεν είναι όμως το μόνο πρόβλημα.
Υπάρχει και η μεγάλη διαφορά από την παραγωγή κάποιου εργαζόμενου και τον μισθό που παίρνει. Αυτό λέγετε ‘υπεραξία’ κάτι που οι εργοδότες τσεπώνουν για τα κόστα που έχουν και το κέρδος που βγάζουν. Με αυτό τον τρόπο οι εργαζόμενοι βιώνουν αποξένωση/αλλοτρίωση (alienation).
Η τεμπελιά λοιπών προέρχεται από τις καταπιεστικές συνθήκες δουλειάς και την αποξένωση. Ο χώρος δουλειάς συχνά είναι ένα ανθυγιεινό μέρος, η δουλεία καταλήγει ανιαρή ρουτίνα, και οι εργάτες δεν έχουν καθόλου έλεγχο στις αποφάσεις που παίρνονται.
Τι μπορεί να προσφέρει λοιπόν ένα σοσιαλιστικό σύστημα. Αρχικά όπως έχουμε αναφέρει στο προηγούμενο άρθρο αυτής της σειράς, ο σοσιαλισμός είναι η αυτοαπελευθέρωσης της εργατικής τάξης. Οι εργάτες θα είναι σε θέση να ελέγχουν και να αποφασίζουν για την διεύθυνση του χώρου εργασίας. Η δημοκρατικότητα στους χώρους δουλειάς στον σοσιαλισμό είναι φυσικό αποτέλεσμα και απαραίτητη στο τι θα πει σοσιαλισμός. Οι εργάτες θα δουλεύουν ανάλογα με τις ικανότητες τους. Όταν η σπατάλη που υπάρχει λόγο ανεργίας εξαφανιστεί, η παραγωγή θα γίνετε με λιγότερες ώρες εργασίας. Οι εργαζόμενοι θα έχουν περισσότερο χρόνο για οικογενειακή ζωή και για βελτίωση στις γνώσεις τους. Υπάρχουν παρά πολλά παραδείγματα τέτοιου είδους μετά την Ρωσική επανάσταση όπως οι χιλιάδες ακροατήριο σε πλάτια στην Πετρούπολη, μέσα στο κρύο για να ακούσουν διάλεξη με θέμα Η Τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα.

Αν θέλετε να δείτε πως θα δουλεύουμε στο σοσιαλισμό κοίταξε γύρο σας και σκεφτείτε τις δικές σας εμπειρίες ή γνωστών σας και δείτε τι όρεξη υπάρχει στην απασχόληση σε ένα χόμπι. Τις ώρες που ξοδεύουμε σε μια απασχόληση που μας ενδιαφέρει ούτε τις μετράμε, αυτοί που τους αρέσει ο κήπος και σε ένα μικρό περιβόλι περνούν ευχάριστες ώρες, αυτοί πους τους αρέσει ένα άθλημα, ποδηλασία ή περπάτημα ή κάτι άλλο, μπορεί η εμπειρία να τους κουράζει σωματικά αλλά τους ξεκουράζει πνευματικά. Σε τέτοιες περιπτώσεις η δουλειά μπορεί να είναι κουραστική αλλά μας ολοκληρώνει σαν ανθρώπους. Η διαφορά της δουλείας και ένα χόμπι, είναι πως στο χόμπι το αφεντικό είμαστε εμείς και έχουμε απόλυτο έλεγχο και ίσως το πιο σημαντικό, εμείς απολαμβάνουμε τους καρπούς αυτής της δουλειάς.
Στον σοσιαλισμό θα έχουμε τον έλεγχο και στην δουλειά και στα χόμπι.